Prostat Kanseri Sonrası İdrar Kaçırma ve Yapay İdrar Sfinkteri
Radikal prostatektomi sonrası idrar kaçırma neden olur, düzelir mi? Pelvik taban egzersizleri, bekleme süreci ve kalıcı kaçırmada yapay idrar sfinkteri (AUS) üzerine bilgilendirme.
Prostat kanseri ameliyatı (radikal prostatektomi) sonrasında bazı erkeklerin karşılaştığı, konuşmaya çekindikleri ama yaşam kalitesini derinden etkileyen bir sorun idrar kaçırmadır. Bu durum utanç kaynağı değil, tedavi edilebilir tıbbi bir konudur. Çoğu hastada zamanla belirgin biçimde düzelir; düzelmeyen olgularda ise etkili cerrahi çözümler vardır.
Ameliyattan sonra neden idrar kaçırma olur?
İdrarın tutulmasını sağlayan kas mekanizmasının bir bölümü prostatın hemen çevresindedir. Prostatın kanser nedeniyle çıkarılması sırasında bu bölge etkilenebilir; ayrıca mesane ile idrar kanalının yeniden birleştirilmesi, tutma işlevinin bir süre zayıf kalmasına yol açabilir. Bu nedenle özellikle ilk haftalarda, öksürme, gülme veya ağırlık kaldırma gibi karın içi basıncı artıran durumlarda idrar kaçağı (stres tipi kaçırma) görülebilir.
İdrar kaçırma kendiliğinden düzelir mi?
Çoğu hastada evet. Kaçırma, ameliyat sonrası aylar içinde kademeli olarak azalır ve birçok erkek ilk yıl içinde büyük ölçüde veya tamamen toparlanır. Bu süreçte pelvik taban egzersizleri (Kegel) ve gerektiğinde pelvik taban rehabilitasyonu, toparlanmayı hızlandırabilir. Sabır ve düzenli egzersiz bu dönemin en önemli iki bileşenidir; kalıcı bir çözüme geçmeden önce yeterli bir bekleme süresi tanınır.
Kalıcı idrar kaçırmada hangi seçenekler var?
Yeterli bir bekleme ve rehabilitasyon dönemine rağmen kaçırma sürüyorsa, kaçağın derecesine göre cerrahi seçenekler değerlendirilir:
- Erkek askı (sling) ameliyatı: Hafif–orta dereceli kaçırmada, idrar kanalına destek sağlayan bir bant yerleştirilir.
- Yapay idrar sfinkteri (AUS): Orta–ağır dereceli kaçırmada altın standart olarak kabul edilen çözümdür.
Yapay idrar sfinkteri (AUS) nedir, nasıl çalışır?
Yapay idrar sfinkteri; idrar kanalını çevreleyen bir manşet, skrotuma yerleştirilen küçük bir pompa ve bir sıvı rezervuarından oluşan, vücut içine tümüyle gizlenen bir sistemdir. Normalde manşet idrar kanalını kapalı tutarak kaçağı önler. Hasta idrarını yapmak istediğinde skrotumdaki pompaya birkaç kez basar; manşet geçici olarak açılır ve mesane boşaltılır, ardından manşet kendiliğinden yeniden kapanır. Böylece kişi idrarını istemli biçimde kontrol edebilir. Cihaz dışarıdan görünmez ve günlük yaşamı kısıtlamaz.
Kimler için uygundur?
Yapay idrar sfinkteri, ameliyat sonrası kalıcı ve belirgin idrar kaçağı olan, cihazın pompasını kullanabilecek el becerisine sahip hastalarda yüksek memnuniyet sağlar. Kaçağın derecesi, hastanın genel durumu ve beklentileri birlikte değerlendirilerek karar verilir. Bu, ped bağımlılığından kurtulup sosyal hayata güvenle dönmeyi sağlayan, hayat kalitesini belirgin biçimde artıran bir çözümdür. Konuyu hekiminizle açıkça konuşmaktan çekinmeyin; kaçırma, sessizce katlanılması gereken bir kader değildir.
Doç. Dr. Zülfü Sertkaya, üroloji ve androloji alanında İstanbul'da hizmet vermektedir; prostat kanseri sonrası idrar kaçırma değerlendirmeleri, kişiye özel planlama ve gizlilik esasıyla yürütülür.