Sünnet Düzeltme (Revizyon): Yetişkinde Fazla Deri, Deri Köprüsü ve Sünnetten Kalan Sorunlar

Duşta ya da bir ilişkiden sonra aynada aynı küçük ayrıntıya takılıyor olabilirsiniz: penis başının kenarında kalan bir deri kıvrımı, sertleşmede çeken bir nokta, birbirini tutmayan iki taraf. Sünnet çocuklukta yapılmıştır, soru ise yetişkinlikte gelir: “Bu normal mi, yoksa düzeltilmesi mi gerekir?”

Sünnet düzeltme (sünnet revizyonu), önceki bir sünnetin geride bıraktığı deri, yara izi ya da idrar deliği sorunlarını gidermeye yönelik girişimlerin genel adıdır. Bu yazıda normal sayılan görünümler, fazla kalan ve fazla alınan deri, deri köprüsü, kistler, idrar deliğinde daralma, değerlendirme, iyileşme ve duyarlılık konusunda bilinenler ele alınıyor.

Hangi görünümler normal sayılır?

Sünnetin sonucu her erkekte aynı görünmez. Sünnet hattının iki yanında deri renginin farklı olması, hattın penis başına uzaklığının kişiden kişiye değişmesi ya da iki taraf arasında hafif asimetri çoğu zaman hastalık belirtisi değildir. Gevşekken penis başının kenarına toplanan deri sertleşmede tamamen açılıyor ve yakınma yaratmıyorsa, bu da tek başına sorun sayılmaz.

Ne kadar derinin “fazla” olduğunu gösteren ölçülmüş bir sınır yoktur. Bir derlemede tedavi ölçütlerinin, fimozis (derinin daralıp geriye sıyrılamaması) dışında, öznel ve büyük ölçüde görünüme dayalı olduğu belirtilir.

Üroloji polikliniğinde 103 yetişkin erkekle yapılan bir ankette, yenidoğan döneminde sünnet olan 87 erkeğin 70'i (%80) görünümü konusunda hiçbir dönemde kaygı duymamıştır; bunların 21'inde muayenede bir farklılık vardır. Anket sırasında görünümünden hoşnut olmayan 8 erkeğin 7'sinin muayenesi ise normaldir. Küçük bir çalışmadır, ancak muayene bulgusu ile rahatsızlığın her zaman örtüşmediğini düşündürür.

Fazla kalan deri ne zaman sorun olur?

Sünnette yeterli deri alınmadığında penis başının bir bölümü örtülü kalabilir; literatürde buna eksik sünnet denir. Bu görünüm tek başına her zaman sorun yaratmaz. Şu durumlarda işlevsel bir sorundan söz edilir:

• Daralma: Kalan derinin penis başı üzerinden geriye sıyrılamaması.
• Sıkışma: Geriye çekilen derinin öne dönmemesi, yani parafimozis.
• Tekrarlayan tahriş: Kıvrım altında kızarıklık, yanma ve temizlik güçlüğü.

Yetişkinde fimozis ve parafimozis sitemizde ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Deri köprüsü ve yapışıklık nasıl anlaşılır?

Deri köprüsü, iyileşme sırasında penis gövdesi derisinin penis başına tutunup kalıcı bir bant oluşturmasıdır. Küçük bir köprü yıllarca dikkat çekmeyebilir. Sertleşmede gergin bir ip gibi davrandığında ise çekilme, şekil bozukluğu ve zaman zaman ağrı yapabilir.

Yapışıklık ise deri ile penis başı arasındaki daha yüzeysel tutunmadır ve çocuklukta büyük bölümü büyümeyle kendiliğinden ayrılır. Yerleşmiş bir deri köprüsü iyileşmiş yara dokusudur; düzeltilmek istendiğinde ayrılması gerekir.

Çok deri alındığında neler olabilir?

Penis derisi sertleşmede uzayıp kayabilmek için belirli bir pay ister. Gövde derisinden gereğinden fazla alındığında bu pay azalır. Bildirilen yakınmalar arasında gerginliğe bağlı ağrı, ilişki sırasında rahatsızlık, sertleşmede kısıtlanma hissi, aşırı hassasiyet ve etkin penis uzunluğunda azalma vardır.

Kasık yağ yastığı belirginse deri eksikliği gömülü bir görünüme katkıda bulunabilir. Gömük penis ve penoskrotal perde sitemizde ayrı yazılarda ele alınmıştır.

Sertleşmede çekilme deri köprüsünden, yara izinden ya da penis içindeki bir sertlikten (Peyronie hastalığı) de kaynaklanabilir; ayrım muayeneyle yapılır.

Yara izi, kist ve idrar deliği daralması neyle kendini gösterir?

Yetişkinde yapılan sünnetin ardından düzeltme için başvuran 48 erkeğin serisinde en sık neden hipertrofik skar (kabarık yara izi) olmuştur (%44); bunu iz hattında kırışma (%27), eksik sünnet (%23) ve parafimozis (%6) izlemiştir. Sünnet hattında ele gelen küçük bir şişlik ise deri kıvrımının altta kalmasıyla oluşan bir kist (epidermal inklüzyon kisti) olabilir.

İdrar deliğinin daralmasına meatal stenoz denir. Yirmi yedi çalışmayı birleştiren bir meta-analizde sünnet sonrası risk %0,656 bulunmuştur; tek tek çalışmalardaki oranlar tanı yöntemine göre çok değişir. Olası belirtiler idrar akımının sapması, ince ve hızlı akım, damlama, idrar yaparken yanma ya da ağrıdır. Delik küçük görünse de işeme sırasında yeterince açılabilir; bu nedenle tanıda idrar akımı da önemlidir.

İdrar deliği çevresinde ya da kalan deride beyaz, sert bir alan gelişmesi liken skleroz (genital deride beyazlaşma ve sertleşme yapan süregen bir hastalık) düşündürebilir. Önce steroidli krem gibi tedaviler gündeme gelir, yanıt alınamazsa cerrahi değerlendirilir.

Düzeltme ne zaman gerekli, değerlendirme nasıl yapılır?

Ağrılı sertleşme, idrar akımında bozulma, derinin sıkışması, tekrarlayan iltihap ya da büyüyen kist varsa konu işlevle ilgilidir. Yakınma yoksa ve mesele yalnız görünümse girişim tıbben zorunlu değildir. Görünüm nedeniyle düzeltme istendiğinde kazanç ile riskler daha dikkatli tartılır, çünkü yeniden yapılan girişim ilkine göre daha zor olabilir.

Değerlendirmede genel olarak şunlara bakılır:

• Öykü: Yakınmanın ne zaman başladığı, gevşekken mi sertleşmede mi belirginleştiği, diyabet gibi yara iyileşmesini etkileyen durumlar.
• Muayene: Kalan deri, köprü, iz, idrar deliği, kasık yağ dokusu ve penis ile torba arasındaki geçiş. Gerginlik gevşek penisin muayenesinde görülmeyebilir, bu nedenle ayrıca sorgulanır.
• Ek incelemeler: İdrar yakınması varsa idrar akım ölçümü, şüpheli deri bulgusunda biyopsi.
• Beklenti: Sizi rahatsız eden şeyin tam olarak ne olduğu ve neyin değişebileceği.

Genel olarak ne yapılır, iyileşmede neler beklenir?

Girişimin türü soruna göre değişir:

• Fazla deri ve yara izi: Kalan derinin ya da izin çıkarılıp yeniden dikilmesi.
• Deri köprüsü: İnce olanlar lokal uyuşturmayla ayrılabilir; kalın olanlar ve yaygın yapışıklıklar cerrahi girişim gerektirir.
• Kist: Basit cerrahi çıkarma.
• İdrar deliği darlığı: Deliği genişleten küçük bir girişim (meatotomi ya da meatoplasti).
• Deri eksikliği: En karmaşık gruptur; deri nakli gerekebilir.

Deri nakli yapılan 24 yetişkin erkeğin tek merkezli, geriye dönük serisinde izlem 4–18 aydır ve yazarlar temkinli yorum ister. Düzeltmeye ilişkin yetişkin verisi çoğunlukla olgu bildirimleri ve küçük serilere dayanır.

Düzeltmeye özgü iyileşme verisi de sınırlıdır; en yakın ölçü yetişkin sünnetidir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'ne (NHS) göre 1–2 hafta şişlik, morarma ve hafif kanama olağandır, iyileşme 4–6 hafta sürer, cinsel ilişki ve mastürbasyona en az 4 hafta ya da yara tam iyileşene kadar ara verilir. Başka bir kaynak en az 6 hafta önerir. Kanama, enfeksiyon, yara yerinde açılma, yeni iz ve asimetri olası risklerdir; görünüm hedefi konuşulabilir, ancak sonuç garanti edilemez.

Duyarlılık ve cinsel işlev hakkında neler biliniyor?

Bu konu tartışmalıdır ve çalışmalar aynı sonuca varmaz. İnce dokunma eşiklerini ölçen bir çalışmada penis başı sünnetsiz erkeklerde daha duyarlı bulunmuş, 1.369 erkeğin yanıtladığı bir internet anketinde sünnetli erkekler penis başında daha az cinsel haz bildirmiştir. Buna karşılık 62 erkekte dokunma, ağrı ve ısı eşiklerini ölçen bir çalışma fark bulmamıştır. On çalışmayı ve 18.740 katılımcıyı kapsayan bir meta-analizde sertleşme, erken boşalma ve cinsel istek gibi başlıklarda anlamlı fark saptanmamış, kanıt kalitesi ise düşük bulunmuştur. Daha yeni bir sistematik derleme olumsuz etkinin az olduğu ya da hiç olmadığı sonucuna varmış, başka yazarlar etkinin ölçülmesinin güç olduğunu savunmuştur.

NHS, yetişkin sünnetinin genellikle penis başında duyarlılık azalmasına yol açtığını, uzun vadede ise cinsel yaşamda büyük bir etki beklenmediğini belirtir. Düzeltmenin duyarlılığa etkisini ölçen güvenilir veri sınırlıdır; bu nedenle hissin artacağı ya da geri geleceği varsayılmamalıdır.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme önerilir:

• Sertleşmede ağrı, çekilme ya da yeni fark edilen eğrilik
• Kalan derinin geriye sıyrılamaması ya da sıkışması
• Deri köprüsü altında tekrarlayan kızarıklık, akıntı ya da ağrı
• İdrar akımında sapma, incelme, damlama ya da yanma
• Sünnet hattında büyüyen şişlik, beyazlaşan sert alan ya da iyileşmeyen yara
• Görünüm nedeniyle ilişkiden kaçınma

Geriye çekilen deri öne dönmüyor ve penis başı şişiyorsa ya da hiç idrar yapamıyorsanız beklemeden 112'yi arayın veya acil servise başvurun.

Sünnetten kalan her farklılık bir sorun değildir; düzeltmenin gerekip gerekmediğini büyük ölçüde görünüm ile işlev yakınması arasındaki ayrım belirler. Yakınmanın nedenini ise muayene netleştirir. Doç. Dr. Zülfü Sertkaya, üroloji ve androloji alanında İstanbul'da hizmet vermektedir; sünnet sonrası kalan sorunların değerlendirmesi kişiye özel ve gizlilik esasıyla yürütülür.

Sık Sorulan Sorular