Penil Protez Sonrası Orgazm, Boşalma ve His Değişir mi? Penis Başı Dolgunluğu ve Partnerin Deneyimi

Penil protez ameliyatını düşünen bir erkek sertliğin geri geleceğini bilir; asıl çekindiği sorular başkadır: “Zevk alabilecek miyim, boşalabilecek miyim, eşim farkı hisseder mi?” Bu sorular muayenede çoğu zaman dile getirilmeden kalır.

Penil protez, penisin sertleşme dokusunun içine yerleştirilen ve ilişki için gereken sertliği sağlayan implanttır; bükülebilir ve şişirilebilir tipleri vardır. Bu yazıda protezin neyi değiştirip neyi değiştirmediği, orgazm, boşalma ve his üzerine çalışma bulguları, penis başının neden farklı kalabildiği ve partnerin deneyimi ele alınıyor.

Penil protez neyi değiştirir, neyi değiştirmez?

Protezin silindirleri, penisin içindeki iki sertleşme cisminin (korpus kavernozum) içine yerleştirilir. Deri duyusunu taşıyan sinirler, orgazm ve boşalma ise ayrı yollarla çalışır. İngiliz Üroloji Cerrahları Birliği (BAUS) hasta broşürü bunu şöyle özetler:

• Değişen: Sertlik. Protez, vücudun kendi sertleşme mekanizmasının yerini alır.
• Değişmeyen: Cinsel istek, penis duyusu ve orgazm hissi. Protez isteği artırmaz.
• Farklı kalan: Penis, doğal sertleşmedeki kadar uzayıp kalınlaşmaz; penis başı da o kadar sertleşmeyebilir.

2015 Uluslararası Cinsel Tıp Konsültasyonu (ICSM) da protezin idrar yapmayı, boşalmayı, duyuyu ve orgazmı engellemeden ilişkiye olanak verdiğini belirtir; aynı metin, duyu ve şekil değişikliği olasılığının hastaya önceden anlatılmasını ister. Boy ve kısalma hissi sitemizde ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Ameliyattan sonra orgazm ve boşalma aynı kalır mı?

Eldeki çalışmalar çoğunlukla “evet” yönündedir, ancak hepsi küçük ve kontrolsüzdür:

• 1985 tarihli bir görüşme çalışmasında 35 hastanın ameliyat öncesinde %71'i boşalabiliyor, %80'i orgazm olabiliyordu. Protez bu işlevleri bozmadı; 2 hasta boşalmayı altta yatan hastalığı ilerlediği için yitirdi, önceden orgazm olamayan 5 erkek ise ameliyattan sonra orgazm bildirdi.
• Şişirilebilir üç parçalı protez takılan 126 hastanın dosyalarına dayanan tek merkezli bir çalışmada, orgazm üzerindeki etki “yok ya da çok az” olarak bildirildi.

Bu çalışmalar orgazmın yoğunluğunu ayrıntılı ölçmez ve geriye dönük görüşmelere dayanır. Ortak bulgu yine de protezin orgazm ve boşalma yollarına dokunmadığıdır.

His kaybı ya da uyuşukluk olur mu?

Olabilir, ama sıklığı konusunda veri azdır. Yukarıdaki 126 hastalık seride his değişikliği %8,73 oranında kaydedildi; bunun ne kadarının geçici olduğu çalışmanın özetinde belirtilmemiştir. Olası açıklamalar şunlardır:

• Kesi ve ödem: İlk haftalardaki şişlik ve hassasiyet duyuyu geçici olarak değiştirebilir.
• Duyu sinirleri: Kesi yerlerini karşılaştıran bir derlemeye göre penis sırtındaki sinirin zedelenme riski düşüktür, kasık üstü kesilerde biraz daha yüksek görünür.
• Ek girişimler: Peyronie hastalığında protezle birlikte yama ya da uzatma yapılan karmaşık ameliyatlarda duyu kaybı riski ciddiye alınır.

Penis başı neden yumuşak ya da serin kalabilir?

Penis başı, silindirlerin yerleştirildiği sertleşme cisimlerinin değil, idrar kanalını saran ayrı süngerimsi dokunun parçasıdır. Protez şişirildiğinde gövde sertleşir, ama penis başı kendi kan dolumuna bağlı kalır. Yayınlarda buna “yumuşak” ya da “soğuk penis başı” denir: Erkek ve eşi, penis başının dolgunluğunda ve ısısında azalma fark eder.

Bu yakınma için ilaç desteği küçük serilerde denenmiştir. Bir çalışmada, ağızdan alınan PDE5 inhibitörüyle penis başında dolgunluk sağlanan erkekler, yalnız proteze göre daha yüksek memnuniyet puanı bildirdi. İdrar kanalına uygulanan damar genişletici bir ilacın denendiği başka bir seride, dolgunluk azlığından yakınan 17 erkeğin 10'u sonuçtan memnundu; tüm gruptaki 28 erkeğin 12'si ise peniste ağrı nedeniyle ilacı bıraktı. Karşılaştırma grubu olmayan bu çalışmalar kesin bir öneriye yetmez; ilaç kararı hekime aittir.

Penis başının sarkması (floppy glans) nedir, nasıl ele alınır?

Protez şişikken penis başının öne, arkaya ya da yana düşmesine penis başı sarkması ya da aşırı hareketliliği denir. Öne doğru belirgin sarkma, bir uçak burnuna benzetilerek SST deformitesi adıyla anılır. Sıklık, tanıma göre değişir:

• BAUS broşürü riski 10 hastada 1 ile 50 hastada 1 arasında verir.
• Bir derecelendirme çalışması yayınlardaki tahmini %0,04–10 olarak aktarır. Aynı çalışmada 530 ameliyatın 139'unda (%26,2) ameliyat sırasında bir ölçüde hareketlilik görülmüş.
• Bir başvuru merkezinde protez takılan 3.210 hastanın 40'ına penis başını sabitleyen ameliyat (glanspeksi) yapılmıştır.

Hafif bir hareketlilik sorun sayılmaz. Derlemelere göre durum; ilişkide ağrı, girişte zorluk ya da görünümden rahatsızlık yarattığında önem kazanır. Değerlendirmede önce silindirlerin boyu ve yerleşimi gözden geçirilir: Muayene protez tam şişikken yapılır, gerekirse MR ya da ultrason eklenir. Güvenliyse önce ilaç denenebilir; yetmezse glanspeksi ya da silindir değişimi gündeme gelir. Glanspeksi yapılan 12 hastalık bir seride his değişikliği bildirilmemiştir.

Prostat ameliyatı ya da diyabet sonrası boşalma neden zaten farklıdır?

Protez, ameliyattan önce var olan boşalma ve orgazm değişikliklerini geri getirmez. Bu nedenle beklenti, başlangıç durumuna göre kurulmalıdır:

• Prostat kanseri ameliyatı: Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzu, bu hastaların meni gelmemesi ve orgazm değişiklikleri konusunda bilgilendirilmesini ister. Bir derlemede ameliyat sonrası orgazm olamama %5–70, ağrılı orgazm %7–14, orgazm sırasında idrar kaçırma %20–93 aralığında bildirilmiştir.
• Diyabet: Bir derlemeye göre diyabetli erkeklerin %35–50'ye varan bölümünde boşalma bozukluğu görülür; geriye boşalma, gecikmiş boşalma ve boşalamama bunlar arasındadır.

Kuru boşalma ve gecikmiş boşalma sitemizde ayrı yazılarda ele alınmıştır.

Partner ne hisseder, memnuniyet çalışmaları ne söylüyor?

Partnerin cihazı fark edip etmeyeceği sitemizde ayrı bir yazıda ele alınmıştır. Memnuniyet verileri ise ölçüm yöntemine göre geniş bir aralığa yayılır:

• Şişirilebilir protezli 69 çiftte doğrulanmış bir anketle (EDITS) ortalama puan erkeklerde 75,48, kadın partnerlerde 70,00 bulundu; iki puan birlikte yükselip düşüyordu.
• Tek cerrahın 80 hastasıyla telefonda yapılan, doğrulanmamış 9 soruluk ankette hastaların %69'u, partnerlerin %90'ı sorun yaşamadığını ve memnun olduğunu söyledi.
• Partner memnuniyetini inceleyen 33 çalışmalık sistematik derlemede oranlar %50–90 arasındaydı ve tutarlı biçimde hastalarınkinden düşüktü.
• 83 çalışmayı ve 12.132 kişiyi kapsayan meta-analizde hasta memnuniyeti %83 (güven aralığı 80–86) bulundu.

EAU kılavuzu, uygun bilgilendirmeyle hastalarda %92–100, partnerlerde %91–95 memnuniyet aktarır. Aradaki fark büyük ölçüde yöntemden kaynaklanır: 48 makaleyi inceleyen bir derlemede çalışmaların %66,2'si doğrulanmamış anket kullanmıştı. Partnerlerin yakınmaları da kayıtlıdır: Peyronie nedeniyle bükülebilir protez takılan 48 hastanın 5 yıllık izleminde partnerler yetersiz kalınlık, soğuk penis başı ve ağrıdan söz etmişti.

Memnuniyeti neler etkiler, ilişkiye ne zaman dönülür?

Bir derleme, memnuniyeti ameliyat öncesi beklentinin yüksek olmaması, partnerin cinsel işlevinin iyi olması, beden kitle indeksinin 30'u aşmaması ve daha önce prostat ameliyatı geçirilmemiş olmasıyla ilişkilendirir. Çok merkezli 248 hastalık bir çalışmada kısalma algısı, iki protez grubunda hastaların %42 ve %46'sında bir ölçüde memnuniyetsizliğe yol açmıştı. EAU, odaklı psikoseksüel danışmanlığın çiftin cinsel iyilik halini artırabileceğini belirtir.

BAUS broşürü ameliyattan sonra en az 4 hafta ilişkiye girilmemesini, cihazın kullanımının 2–3 hafta sonraki kontrolde öğretilmesini önerir. 4 hafta beklemesi söylenen 190 hastayla yapılan bir ankette %41'i ilk 4 haftada, %31'i 5–6 haftada ilişkiye dönmüştü. Süreyi iyileşmeye göre ameliyatı yapan hekim belirler.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Protez ameliyatından sonra aşağıdaki durumlar ameliyatı yapan ekibe ya da bir üroloji ve androloji hekimine bildirilmelidir:

• Ameliyat bölgesinde artan ağrı, kızarıklık, ısı artışı, akıntı ya da ateş
• Penis başında morarma, koyulaşma ya da his kaybı (erken dönemde acil değerlendirme gerekir)
• Cihazın şişmemesi, inmemesi ya da kendiliğinden şişmesi
• Protez şişikken penis başında belirgin sarkma ya da girişte zorluk
• İlişki sırasında sizde ya da eşinizde ağrı
• Haftalar içinde gerilemeyen uyuşukluk ya da his azalması
• Orgazm ya da boşalmada yeni ortaya çıkan değişiklik

Penil protez sertliği sağlar; cinsel isteği, orgazmı ve boşalmayı ne artırır ne de çalışmalara göre ortadan kaldırır. Penis başının daha yumuşak kalabileceğini ve önceden var olan boşalma değişikliklerinin süreceğini bilmek, beklentiyi doğru kurmaya yardım eder. Doç. Dr. Zülfü Sertkaya, üroloji ve androloji alanında İstanbul'da hizmet vermektedir; penil protez değerlendirmesi kişiye özel ve gizlilik esasıyla yürütülür.

Sık Sorulan Sorular